Chiński dla bystrzaków - Wendy Abraham

Rozdział 4. Poznawanie nowych osób

W tym rozdziale:

żartobliwa wymiana zdań z nowo poznaną osobą marudzenie na temat pracy dzielenie się wiadomościami na temat rodziny i domu

Przyjacielska wymiana zdań z osobą dopiero co poznaną jest dobrym sposobem na zacieśnienie więzi. Dzięki przyjacielskiej wymianie zdań poznajemy bliżej pasażera w samolocie z fotela obok czy współpracowników z biura. W tym rozdziale podzielę się z Tobą kilkoma wyrażeniami i pytaniami, które są przydatne w zacieśnianiu więzów przyjaźni.

Xiánliáo (śien liao) oznacza pogawędkę, a xiántán (śien t'an) znaczy gadać, gawędzić, plotkować. Oba słowa oddają ducha tego, co będziemy ćwiczyć w tym rozdziale.

Nawiązywanie więzi z drugą osobą

Zadanie pytania jest doskonałym sposobem na rozpoczęcie rozmowy. Poniżej podaję kilka pytań, o których warto pamiętać w takiej chwili:

Shéi? (szej; Kto?) Shénme? (szeme; Co?) Zai năr? (dzaj nar; Gdzie?) Shénme shíh?u? (szeme szy hoł; Kiedy?) W?ishénme? (łej szeme; Dlaczego?) Z?nme? (dzeme; Jak?) Du? ji?? (dło dzioł; Jak długo?)

Poniżej znajdziesz kilka przykładów użycia powyższych zaimków pytajnych w prostych zdaniach. Można ich czasami używać osobno.

T? sh? shéi? (t'a szy szej; Kim on/ona jest?) N? yao shénme? (ni jao szeme; Czego sobie życzysz? Dosłownie: Czego chcesz?) J? diăn zh?ng?/ Xianzai j? diăn? (dzi dien dżung/ śien dzaj dzi dien; Która godzina?/Która jest teraz godzina?) C?su? zai năr? (c'e sło dzaj nar; Gdzie jest toaleta?) N? shénme shíh?u ch? fan? (ni szeme szy hoł cz'y fan; Kiedy jadasz (posiłki))? N? w?ishénme yao q? Zh?ngguó? (ni łej szeme jao ć'ü dżungło; Dlaczego chcesz pojechać do Chin?) N? z?nme yang? (ni dzeme jang; Jak leci? Jak się masz?) N? y?j?ng zai zh?r du? ji? le? (ni ji dzin dzaj dżer dło dzioł ly; Jak długo już tu jesteś?)

Zagadnięty którymś z powyższych pytań możesz użyć jednej z poniższych odpowiedzi. Tworzą one podstawę prawie każdej swobodnej rozmowy i są niezwykle przydatne w nauce języka obcego.

W? b?d?ng. (ło bu dung; Nie rozumiem). W? b?zh?dao. (ło bu dży dao; Nie wiem). W? búr?nshi t?. (ło bu żen szy t'a; Nie znam go/jej). Du?b?q?. (dłej bu ć'i; Przepraszam). H?n baoqian. (hen bao ć'ien; Bardzo mi przykro).

Pogawędka

Molly nie ma zegarka i nie wie, która godzina. Pyta o godzinę przechodnia na ulicy.

Molly: Du?b?q?. Q?ng w?n, xianzai j? diăn zh?ng?

Przechodzień: Xianzai y?diăn ban.

Molly: Hăo. Xi?xi? n?.

Przechodzień: Bú k?q?.

Molly: Máfan n?, s? l? ch?zhan zai năr?

Przechodzień: Ch?zhan ji? zai nar.

Molly: Hăo. Xi?xi?.

Przechodzień: Méi w?ntí.

Słówka do zapamiętania

Xianzai j?diăn zh?ng?

śien dzaj dzi dien dżung

Która jest teraz godzina?

ch?zhan

cz'e dżan

przystanek autobusowy

Méi w?ntí

mej łen t'i

Nie ma za co.

Jak zadawać proste pytania na pierwszym spotkaniu?

Poniżej znajdziesz listę prostych pytań, które możesz zadać dopiero co poznanym osobom. (By przypomnieć sobie przykładowe odpowiedzi, a także kilka zdań o sobie, wróć do rozdziału 3).

N? jiao shénme míngzi? (ni dziao szeme ming dzy; Jak się nazywasz?) N? niánj? du? da? (ni nien dzi dło da; Ile masz lat?) N? zh? zai năr? (ni dżu dzaj nar; Gdzie mieszkasz?) N? jiéh?n le méiy?u? (ni dzie hłun ly mejoł; Czy jesteś zamężna/żonaty?) N? y?u háizi ma? (ni joł haj dzy ma; Czy masz dzieci?) N? zu? shénme g?ngzu?? (ni dzło szeme gung dzło; Czym się zajmujesz (zawodowo)? N? hu? jiăng zh?ngwén ma? (ni hłej dziang dżung łen ma; Czy mówisz po chińsku?) N? x?hu?n kan diany?ng ma? (ni śi hłan k'an dien jing ma; Czy lubisz oglądać filmy?) N? shénme shíh?u z?u? (ni szeme szy hoł dzoł; Kiedy wychodzisz/wyjeżdżasz?) J?nti?n de ti?nq? z?nme yang? (dzin t'ien dy t'ien ć'i dzeme jang; Jaka jest dziś pogoda?)

Rozmowa o rodzinie

Aby móc porozmawiać o rodzinie, dobrze jest znać kilka poniższych słów:

airén (aj żen; współmałżonek/współmałżonka - zwykle używane w Chinach Ludowych) taitai (t'aj t'aj; żona) q?zi (ć'i dzy; żona - zwrot książkowy) zhangfu (dżang fu; mąż) f?m? (fu mu; rodzice) xi?ngd? ji?m?i (śiung di dzie mej; rodzeństwo) m?q?n (mu ć'in; matka) f?q?n (fu ć'in; ojciec) háizi (haj dzy; dziecko) érzi (ar dzy; syn) n?ér (nü ar; córka) z?f? (dzu fu; dziadek) z?m? (dzu mu; babcia) s?nzi (słun dzy; wnuczek) s?nn? (słun nü; wnuczka)

Pogawędka

L? Huá spotyka koleżankę z klasy swojej córki - Beverly - i pyta o jej rodzinę.

L? Huá: Beverly, n? y?u méiy?u xi?ngd? ji?m?i?

Beverly: W? y?u yíge ji?jie. T? shíw? su?. B? w? da liăngsu?.

L? Huá: T? y? hu? jiăng zh?ngwén ma?

Beverly: Búhu?. T? zh? hu? y?ngy?.

L? Huá: N?de f?m? zh? zai năr?

Beverly: W?men d?u zh? zai B?ij?ng. W? baba sh? waiji?ogu?n.

L? Huá: Na tai hăo le.

Słówka do zapamiętania

jiăng

dziang

mówić, opowiadać

zh?

dżu

mieszkać

waiji?ogu?n

łaj dziao głan

dyplomata

b?lány?

bło lan jü

język polski

zh?ngwén

dżung łen

język chiński

Pogawędka o pracy

To, czym się zajmujesz, mówi wiele o tym, kim jesteś, może być także doskonałym tematem rozmowy, gdy wyczerpałeś już wszystkie inne wątki. Aby spytać kogoś o g?ngzu? (gung dzło; pracę), możesz powiedzieć: N? zu? shénme g?ngzu?? (ni dzło szeme gung dzło; Czym się zajmujesz?). Możesz nawet zaryzykować i zgadywać, np. N? sh? lăosh? ma? (ni szy lao szy ma; Jesteś nauczycielem?).

Poniżej podaję listę zawodów - być może znajdziesz na niej zawód swój lub Twojego rozmówcy:

lăosh? (lao szy; nauczyciel) jiaosh?u (dziao szoł; profesor) l?sh? (lü szy; prawnik) y?sh?ng (ji szeng; lekarz) h?sh? (hu szy; pielęgniarka) bi?njí (bien dzi; redaktor) kuaij? (k'łaj dzi; księgowa) shu?nuăng?ng (szłej nłan gung; hydraulik) diang?ng (dien gung; elektryk) yănyuán (jen jłen; aktor) zhúguăn (dżu głan; dyrektor, nadzorca) f?ixíngyuán (fej śing jłen; pilot) chéngw?yuán (cz'eng łu jłen; stewardesa) hăigu?n gu?nyuán (haj głan głan jłen; celnik) li?ch?yuán (lie cz'e jłen; konduktor) ji?xianyuán (dzie śien jłen; telefonistka, operator) qiántái fúw?yuán (ć'ien t'aj fu łu jłen; recepcjonistka) k?fáng fúw?yuán (k'y fang fu łu jłen; pokojówka w hotelu) ch?nayuán (cz'u na jłen; kasjer w banku) yóud?yuán (joł di jłen; listonosz) cáifeng (c'aj feng; krawiec)

Przydatne mogą okazać się także słowa związane z pracą:

ban r? g?ngzu? (ban ży gung dzło; praca na pół etatu) quán r? g?ngzu? (ć'łen ży gung dzło; praca na cały etat) sh?y? (szy je; bezrobotny) miansh? (mien szy; rozmowa kwalifikacyjna) j?ngl? (dzing li; kierownik) g?yuán (gu jłen; pracownik) g?zh? (gu dżu; pracodawca)

W Chinach d?nw?i (dan łej; jednostka w pracy, do której się przynależy) przez dłuższy czas była ważnym elementem życia. Termin ten odnosił się do miejsca pracy, które mogło być wyznaczone wszędzie w kraju. D?nw?i to jednostka, która była odpowiedzialna za podległych sobie pracowników, a także za ich problemy i błędy. Gdy usłyszysz przez telefon: N? năr? (ni nar; dosłownie: Skąd jesteś?), powinieneś wiedzieć, że pytany jesteś pewnie o swoją d?nw?i. W czasach przewodniczącego Mao Zedonga (przywódcy Chińskiej Partii Komunistycznej, który ogłosił Chińską Republikę Ludową w 1949 roku) młodzi ludzie zaraz po ukończeniu szkoły średniej byli przypisywani do pracy i nie myśleli o założeniu rodziny, dopóki nie wiedzieli, dokąd zostaną wysłani. Zdarzało się, że niektórzy byli wysyłani do pracy na obrzeżach północnych Chin, gdy tymczasem ich narzeczeni musieli pracować na południu. Mogli się widywać tylko podczas Chińskiego Nowego Roku. D?nw?i przypisywała swoim podopiecznym mieszkania, a także wymuszała stosowanie się do polityki rządowej, np. polityki jednego dziecka. Do niedawna, by móc się pobrać, mieć dziecko czy otrzymać przywileje rządowe, potrzebna była zgoda d?nw?i. Termin ten zachował znaczenie jedynie w przypadku pracowników sektora publicznego. W sektorze prywatnym oznacza po prostu stanowisko pracy, jaką się wykonuje, bez bagażu ideologicznego.

Pogawędka

Yáng i Xiăo Liú rozmawiają o swoich zawodach, które są bardzo różne. Xiăo Liú jest pielęgniarką w jednym z miast prowincji Henan, niedaleko słynnego klasztoru Shaolin.

Xiăo Liú: Yáng, n? zu? shénme g?ngzu??

Yáng: W? sh? lánqiú du?yuán.

Xiăo Liú: Na h?n y?uy?si.

Yáng: N? ne?

Xiăo Liú: W? sh? h?sh?. W? zai K?if?ng d?y? y?yuan g?ngzu?.

Yáng: Nán b?nán?

Xiăo Liú: B? nán. W? h?n x?hu?n w?de zhíy?.

Słówka do zapamiętania

zhíy?

dży je

zawód

nán

nan

trudny

x?hu?n

śi hłan

lubić

y?yuan

ji jłen

szpital

g?ngzu?

gung dzło

pracować

h?sh?

hu szy

pielęgniarka

Rozmowa o miejscu zamieszkania

Po wstępnej rozmowie ludzie czasami wymieniają się adresami i numerami telefonu, by zostać w kontakcie. Wtedy może pojawić się zdanie, którego nauczyłeś się na początku tego rozdziału: N? zh? zai năr? (ni dżu dzaj nar; Gdzie mieszkasz?). Oto kilka dodatkowych pytań na podobny temat:

N?de d?zh? sh? shénme? (ni dy di dży szy szeme; Jaki jest twój adres?) N?de dianhua haomă du?shăo? (ni dy dien hła hao ma dło szao; Jaki jest twój numer telefonu?) N? shénme shíh?u zai ji?? (ni szeme szy hoł dzaj dzia; Kiedy będziesz w domu?)

Gdy zechcesz poopowiadać o swoim domu, poniższe zdania będą jak znalazł:

W?men zh? de sh? fángzi. (ło men dżu dy szy fang dzy; Mieszkamy w mieszkaniu/apartamencie). T? zh? de sh? g?ngy?. (t'a dżu dy szy gung jü; Ona mieszka w bloku). T?men y?u yíge yuanzi. (t'a men joł ji gy jłen dzy; Oni mają podwórko). N? y?u yíge hu?yuán. (ni joł ji gy hła jłen; Ty masz ogród). W? zh? zai chéngl?. (ło dżu dzaj cz'eng li; Mieszkam w mieście). W? zh? zai ji?owai. (ło dżu dzaj dziao łaj; Mieszkam na przedmieściach). W? zh? zai nóngc?n. (ło dżu dzaj nung c'łun; Mieszkam na wsi).

Oprócz dianhua haomă (dien hła hao ma; numeru telefonu) i d?zh? (di dży; adresu) większość ludzi wymienia dianz? yóuxi?ng d?zh? (dien dzy joł śiang di dży; adres mailowy). W bardziej oficjalnych sytuacjach właściwa jest także wymiana míngpian (ming p'ien; wizytówek). (W rozdziale 2 znajdziesz instrukcję, jak wymawiać liczebniki).

Pogawędka

Beverly spotyka Alison na konferencji w Wuhanie i stwierdza, że Alicja może być doskonałą partnerką w jej projekcie elektronicznym.

Beverly: Zh? sh? w?de míngpian. Y?u d?zh?, dianhua haomă, hé dianz? yóuxi?ng d?zh?.

Alison: Xi?xi?.

Beverly: K?sh? w?de dianhua haomă bian le. Xianzai sh? (650) 721-0000.

Alison: Hăo. Xi?xi?.

Beverly: Y?u k?ng, q?ng g?i w? dă dian hua.

Alison: Yíd?ng hu?.

Słówka do zapamiętania

dă dianhua

da dien hła

(za)dzwonić

dianhua haomă

dien hła hao ma

numer telefonu

găibian

gaj bien

zmienić

míngpian

ming p'ien

wizytówka

dianz? yóuxi?ng d?zh?

dien dzy joł śiang di dży

adres mailowy

Gry i zabawy

Połącz nazwy zawodów po polsku z ich chińskimi odpowiednikami. Odpowiedzi znajdziesz w dodatku C.

y?sh?ng

piłkarz

lăosh?

lekarz

f?ixíngyuán

pilot

zúqiú du?yuán

nauczyciel